X
تبلیغات
رایتل
چهارشنبه 7 فروردین‌ماه سال 1392

آموزش و طرز تهیه انواع چای های سنتی و دم نوش های سنتی

چای نخستین بار در سال 1276 شمسی در ایران کشت شد و هم اکنون به عنوان نوشیدنی سنتی ایران جایگاه ویژه ای یافته است بطوری که 5/4 درصد از کل چای جهان در ایران مصرف می شود.
طبق تحقیقات، مردم ایران سالا‌نه حدود 100 هزار تن چای مصرف می کنند که کمتر از نیمی از آن تولید داخل است .

چایکاران ایران با جمعیتی حدود 60 هزار خانوار 35 هزار هکتار زمین زراعی در اختیار دارند که علا‌وه بر تولیدات آنان، در هر سال حدود 60 هزار تن چای خارجی وارد می شود .

چای در دیگر مناطق جهان نیز طرفداران فراوانی دارد و روزانه یک میلیارد فنجان چای در جهان نوشیده می شود.

هم اکنون در دو میلیون و 788 هزار هکتار از اراضی جهان، چای کشت و سالا‌نه چهار میلیون و 500 هزار تن برگ چای از این اراضی برداشت می شود .

تاریخچه چای:

خاستگاه اصلی چای کشور چین است پس از آن هند از تولید کنندگان این محصول است اما بوته چای نخستین بار در حدود 5 هزار سال پیش در چین شناخته شد و در قرن هفدهم هلندی ها این گیاه را به اروپا بردند.

پیشینه مصرف چای در ایران نیز به قرن هفدهم بر می گردد اما کشت این گیاه نخستین بار به همت میرزا محمد علی مشهور به کاشف السلطنه در سال 1276 شمسی انجام شد.

کاشف السلطنه که فارغ التحصیل دانشگاه سوربن فرانسه بود به عنوان ژنرال کنسول ایران در این سال در هند مشغول کار شد و در این مدت شیوه کشت , برداشت و فراوری این محصول را آموخت و تجربه خود را به ایران منتقل کرد.

انواع چای:

چای به سه دسته اصلی تقسیم می شود, چای سیاه یا تخمیری که روزانه مصرف می کنیم , چای نیمه تخمیری که به چای اولا‌نگ و پوچونگ معروف است که رنگ آن قهوه ای روشن است و چای تخمیر نشده که امروز با نام چای سبز یا چای چینی آن را می شناسیم البته چای های متنوع دیگری نیز وجود دارد که با ترکیب چند گل و گیاه دارویی یا چند نوع میوه خشک با چای ترش تولید و مصرف می شود.

هم اکنون در کشورهای جهان به ویژه کشورهای اروپایی تمایل زیادی به مصرف این نوع چای ها یا دم نوش ها به علت خواص بسیار بالای آن وجود دارد.

ترکیبات و خواص چای سیاه:

کافئین و تانین = آرام بخش دستگاه عصبی.

تئوفیلین = ساختاری مانند کافئین دارد که در چای سبز و سیاه موجود است , شل کردن عضلا‌ت، افزایش دهنده جریان خون در کلیه‌ها , افزایش انقباض پذیری و کارایی عضلا‌ت قلب، تنظیم ضربان قلب، کاهش فشار خون و اثرات التهابی.

تیانین = طعم دهنده چای است.

کاتچین = در چای سبز و سیاه وجود دارد اما در چای سبز بیشتر است , این ماده ضد سرطان , کاهش دهنده چربی بدخون و ضد ویروس است و ازافزایش قند خون جلوگیری می کند.

فلوراید و فلووانوئید که سبب استحکام دندان است و از ایجاد بوی‌بددهان پیشگیری می کند.

ویتامین های B کمپلکس C , و E نیز در چای وجود دارد.

ویتامین C که کاهش دهنده اضطراب است و علا‌ئم سرماخوردگی را برطرف می کند.

ویتامین ب کمپلکس و ویتامین ای نیز سبب بهبود سوخت و ساز بدن می شود.

رفع خواب آلودگی , تقویت نیروی فکر , گوارش بهتر غذا و کاهش علا‌ئم میگرن از دیگر خواصل مهم چای است.

خواص چای سبز:

این نوع چای به علت داشتن آنتی اکسیدان ضد سرطان است و از رشد تومورهاو سلول های سرطانی جلوگیری می کند و کاهش وزن از دیگر خواص برجسته این نوع چای است.

چگونه چای مرغوب بخریم:


چای مرغوب باید رنگی قهوه ای مایل به سیاه و ملایمی داشته باشد , باید گس باشد و هیچگونه بوی غیرطبیعی ندهد در غیر این صورت چای طبیعی نیست و با افزودن طعم دهنده ها , رنگها و عطرهای مصنوعی و شیمیایی فراوری شده است و خواص این نوشیدنی را ندارد و زیان آور نیز هست .

زمان دم کشیدن چای مرغوب حدود20 دقیقه است در حالیکه چای فراوری شده با رنگها و طعم های غیر طبیعی درمدت کوتاهی دم می کشد و رنگ می اندازد.

هم اکنون در کشتزارهای ایران حدود 40 تن چای تولید می شود, چای ایرانی را نمونه یک چای خوب و مفید دانست و گفت:چای ایرانی عطر کاذب ندارد و باید حداقل 20 دقیقه در قوری چینی دم بکشد.

چنانچه روش های فراوری چای در ایران اصلا‌ح شود شاهد تولید محصولی با کیفیت , مرغوب , با خواص و ارزش غذایی بالا خواهیم بود.

بهترین روش دم کردن چای را همان شیوه قدیمی وسنتی ایرانیهامی داند و می گوید , دم کردن چای در ظروف نشکن , پیرکس , یا چای ساز سبب می شود خواص چای تاحدودی کاهش یابد.

چای میوه نخوریم مصرف انواع چای میوه در بسته بندی های گوناگون در جامعه رواج یافته اما متخصصان تغذیه معتقدند این نوشیدنی ها از طعم دهنده ها و رنگهای مصنوعی تولید شده است بنابراین برای سلا‌متی مضر است این متخصصان توصیه می کنند بجای مصرف این گونه نوشیدنی ها از دم نوش های سنتی استفاده شود.

در کشور ما حدود 10 هزار گونه داروی گیاهی وجود دارد که از دوران گذشته‌نیز 50 نوع آن بصورت دم نوش یا چای مصرف می شده است.

انواع دم نوش های میوه که مصرفی سنتی در ایران دارد را نسترن , گل‌گاوزبان , عناب , نعناع , چای ترش , بهارنارنج ,گل محمدی و اوس و قدوس تشکیل می دهد .

خواص دم نوش ها:

دم نوش میوه گل نسترن:

این گیاه بصورت طبیعی در دامنه های زاگرس والبرز می روید پوست این میوه حاوی ویتامین C و آنتی اکسیدان ضد سرطان است.

دم نوش اوس و قدوس:

مصرف این نوشیدنی در تابستان سبب کاهش حرارت بدن‌و خنکی می شود، تصفیه خون و پایین آوردن تب از دیگر خواص این نوشیدنی است.

چای ترش سبب

کاهش فشار خون، باز شدن عروق می شود و از رشد سلول های سرطانی جلوگیری می کند.

دم نوش میوه عناب:

تب را پایین می آورد و تصفیه خون را در کبد افزایش می دهد.

دم‌نوش گل گاوزبان

از نوشیدنی های سنتی ایران است و بهترین دارو برای اعصاب قلب است.

دم نوش بهار نارنج و گل محمدی

برای آرامش خواب و لا‌غری مفید است و بالا‌خره دم نوش نعناع که ضد نفغ و برای هضم غذاها مفید است.

نکته قابل توجه در مصرف چای اینکه افزودن لیمو به چای خواص آن را کاهش می دهد و بهتر است چای را بدون افزودن چیزی نوشید


طرز تهیه چای ( دمنوش) سنتی ایرانی:


بعد از مخلوط کردن، مواد را روی حرارت کم قرار دهید تا به نقطه جوش برسد، سپس قوری را روی حرارت غیر مستقیم( کتری یا سماور) قرار داده، 15 دقیقه دم بکشد، صاف نموده و مصرف کنید.
توجه: دمنوش هرچه بیشتر دم بکشد، بهتر است. دمنوش بعد از دم کشیدن به مدت طولانی (چند روز) قابل مصرف است. کتری یا قوری بایستی مسی یا رویی باشد.


۱- دمنوش گل گاو زبان و سنبل طیب:
مواد:گل گاو زبان(4 قاشق مرباخوری)، سنبل طیب(1 قاشق مرباخوری)، لیمو عمانی(1عدد)، آب سرد(2لیوان)، مقداری نبات.
خواص : طبیعت گرم و تر،آرام بخش اعصاب، خواب آور، رفع سردردهای عصبی، رفع دردهای کلیوی، ضد سودا و صفرا ، ضد قولنج و اسپاسم، ضد تشنج و صرع، تقویت قوه باء.

۲- دمنوش به‎‎‎لیمو و زیرفون:
مواد: به‎‎‎لیمو( 1قاشق مرباخوری)،زیرفون(1قاشق غذاخوری)، آب سرد(2لیوان) ، مقداری نبات.
خواص: طبیعت گرم، ضد سرماخوردگی، ضد ناراحتی عصبی، ضد تشنج، ضد نقرس، ضد سیاتیک، ضد غلظت خون، ضد رماتیسم، خواب‎‎‎آور شب، ضد میگرن، آرام بخش، ضد طپش قلب، ضد سردرد، تقویت حافظه، تقویت معده، ضد آسم، پایین آورنده فشار خون، ضد اسهال، شستشو دهنده کلیه.

۳- دمنوش بادرنجبویه و زیرفون: مواد: بادرنجبویه(1 قاشق مرباخوری)، زیرفون(1قاشق غذاخوری)،آب سرد( 2لیوان)، مقداری نبات.
خواص: طبیعت خیلی گرم، در بعضی مزاجها بالا برنده قوی فشار خون، مقوی قلب و اعصاب، خون‎ساز، تقویت کننده سلولهای مغزی، فوق‎‎‎العاده آرام‎‎‎بخش است، مقوی مغز، ضد صدای گوش، خواب‎‎‎آور، نشاط آور، ضد بیماریهای کلیه، ضد خوابهای وحشتناک، ضد بوی دهان.

۴- دمنوش بابونه:
مواد: بابونه( 1قاشق غذاخوری)، آب سرد( 2لیوان)، مقداری نبات.
خواص: طبیعت معتدل و دیم آن گرم و خشک، آرام بخش اعصاب، تقویت معده و روده، ضد تب، ضد انگل، ضد یبوست، مقوی اعصاب و مغز، اشتهاء آور، ضد بلغم وصفرا، شستشو دهنده بسیار قوی کلیه‎‎‎ها.

۵- دمنوش به‎‎‎لیمو:
مواد: به‎‎‎لیمو( 1قاشق غذاخوری)، آب سرد( 2لیوان)، مقداری نبات.
خواص: طبیعت گرم، خواب‎‎‎آور شب، آرام بخش، ضد میگرن، ضد سردرد، ضد طپش قلب، تقویت حافظه، ضد نفخ، تقویت معده، ضد آسم.

۶- دمنوش دارچین:
مواد: دارچین( چند قلم آسیاب نشده)، آب سرد( 2لیوان)، مقداری نبات.
خواص: طبیعت گرم و خشک، محرک اعصاب، شستشو دهنده کلیه، دفع رطوبت اخلاط رطوبتی، مفرح، تقویت قوه باء، ضد پا دردهای رطوبتی، اشتها آور، ضد دلهره، ضد بوی دهان، تقویت کبد و معده (تاثیر آن تا 15 سال در بدن می‎‎‎ماند).

۷- دمنوش زنجبیل:
مواد: زنجبیل کوبیده( 1قاشق مرباخوری)، آب سرد( 2لیوان)، مقداری نبات.
خواص: طبیعت گرم و خشک، بالابرنده فوری فشار خون، ضد ضعف اعصاب، تقویت حافظه، ضد رطوبت مزاج، ضد بلغم و صفرا، خون‎‎‎ساز، ضد درد مفاصل، تقویت قوه باء، مقوی جهاز هاضمه، ضد سم غذایی، مقوی معده، مسکن، مقوی قوای رئیسه بدن،تنظیم ادرار.


چای فقط یکی از گیاهانی است که می توان دم کرده آنرا نوشید . گیاهان فراوان دیگری هم هستند که می توانند در کنار چای مصرف شوند و بعضی از مراجع پزشکی برای آنها فوایدی هم ذکر می کنند. دستور دم کردن این گیاهان کم و بیش مانند دستور چای است . بعضی از این گیاهان به صورت کیسه چای ( TEA BAG ) در بازار عرضه می شوند که باید در فنجان آب انداخت.مهمترین این چای های غیر متعارف که بعضی از آنها به نام ترش شناخته می شوند اینها هستند :

- چای افسنتین :

گل افسنتین را مانند چای دم می کنند و می نوشند . برای این گیاه در طب قدیم خواص زیادی قایل بوده اند .
- چای بابونه : گیاهی است خودرو که دم کرده آنرا آرام بخش و مسکن درد معده می دانند .
- چای بهار نارنج : شکوفه درخت نارنج است . دم کرده بهار نارنج تازه یا خشک نوشیدنی معطری است . اطبای قدیم آنرا برای قلب مفید می دانستند .
- چای به لیمو ( وربن ) :

برگ معطری است که مانند چای دم می کنند . هنگام ریختن می توان لیوان را با یک برگ به لیمو آرایش کرد .

- چای دارچین :

دارچین قلم را در قوری آب جوش دم می کنند و بدون شکر می نوشند . ( چای دارچین به ویژه در هوای سرد می چسبد )
- چای زعفران :

زعفران را به مقدار اندک مانند چای دم می کنند و می نوشند .
- چای زنجبیل :

مانند چای دارچین است .
- چای سبز :

برگ چای تخمیر نشده است که معمولا با چنددانه تخم هل سبز دم می کنند .
- چای گل زیزفون ( تیول ) : دم کرده گل معطر درختی است به همین نام که برای درمان ناراحتی های کلیه و مثانه می نوشند .
- چای نعنا :

دم کرده برگ نعنای تازه است که با اندکی قند شیرین می شود .
- چای نیمه سبز : دمکرده چای نیمه تخمیرشده یا همان اولانگ چینی است که مانند چای سبز می نوشند .

- چای آویشن :


دم کرده آویشن شیرازی است که بر دو نوع است : آویشن پهن و آویشن دراز ، این چای را برای رفع نفخ می نوشند .
- چای استوخدوس ( یا استوقدوس ) :


دم کرده گیاهی است از تیره نعناعیان که برگ آن معطر و دانه هایش لعاب دار است . در طب قدیم آن را گرم و خشک می دانستند .


- شیر و چای :


انگلیسی ها معمولا چای را با کمی شیر سرد می نوشند و این رسم را احتمالا از هندوستان گرفته اند . کمی شیر سرد یا گرم و شکر به فنجان چای اضافه کنید و هم بزنید


چای میوه گل نسترن:


(15 عدد) در یک قوری (2 لیوان آب سرد) به همراه مقداری نبات.


خواص:


طبیعت معتدل و خشک، پایین آورنده فشار خون، ضد قند خون، ضد ورم و درد کلیه، شستشو دهنده کلیه، سرشار از ویتامین ث، ضد سرماخوردگی، مقوی معده، ضد اسهال

چای اکلیل کوهی:


(1 قاشق غذاخوری) در یک قوری (2 لیوان آب سرد) به همراه مقداری نبات.

خواص:


طبیعت گرم، گیاه معجزه گر، مقوی اعصاب، شستشودهنده ی کلیه، ضد صفرا، ضد دلهره و اضطراب، تقویت بدن، زکام، آسم، سیاه سرفه، مقوی معده، ضد درد روماتیسمی و استخوانی و کمر، ضد سنگ کیسه صفرا.

دمنوش کوهی:
طبیعت: گرم، خواص: آرام بخش، ضد: حساسیت، ادرار آور، باز کننده گرفتگی های روده و کبد، تقویت سیستم ایمنی.
طرز تهیه: یک قاشق غذا خوری + دو لیوان آب جوش با شعله غیر مستقیم مدتی دم بکشد.

دمنوش میوه نسترن:
طبیعت: معتدل و خشک، خواص: سرشار از ویتامین ث، مقوی معده، پایین آورنده فشار خون، ضد: قند خون، درد و ورم کلیه، اسهال.
طرز تهیه: پانزده عدد را در یک قوری + دو لیوان آب سرد، با شعله مستتقیم جوش آید سپس شعله را کم کنید تا با همان شعله مستقیم یک ساعت باشد تا آب آن به تدریج بخار شود سپس با شعله غیر مستقیم سه ساعت دم بکشد.

بابونه:
طبیعت: معتدل، دیم آن گرم و خشک، خواص: آرام بخش اعصاب و مغز و معده و روده و تقویت آن ها، افزایش شیر مادر، اشتها آور، ادرار آور قوی، ضد: تب و لرز، انگل، یبوست، سردرد، سنگ مثانه، بلغم و صفرا.
طرز تهیه: یک قاشق غذاخوری + دو لیوان آب جوش، با شعله غیر مستقیم مدتی دم بکشد.

به لیمو:
طبیعت: گرم، خواص: آرام بخش، خواب آور در شب، تقویت حافظه و معده، رفع درد شکم، خستگی، صدای گوش، ضد: میگرن، سردرد، سرگیجه، تپش قلب، نفخ، آسم، اسپاسم.
طرز تهیه: یک قاشق غذاخوری+ دو لیوان آب جوش، با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

آویشن:
طبیعت: گرم، خواص: تقویت اعصاب بینایی، جهاز هاضمه، معده، کبد و کلیه، بالا برنده فشار خون، باز کننده انسداد، خشک کننده، تحلیل بادها و بلغم، لطیف کننده غذاهای غلیظ، اشتها آور، ادرار آور، جاری کننده حیض، تنقیه ریه، معده و روده ها و کبد از رطوبت بلغم، رفع کولیت های مزمن، افزایش شیر مادر، پاک کننده سینه، باز کننده گرفتگی های روده، ضد انگل، رطوبت بدن، صفرا، زکام، سرفه، آسم، تنگی نفس، غلظت خون و ضد عفونی کننده و میکروب کش(شش برابر آنتی بیوتیک).
طرز تهیه: یک قاشق غذا خوری+دو لیوان آب جوش، با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

اکلیل کوهی:
طبیعت: گرم و معتدل، خواص: گیاه معجزه گر قوی، مقوی اعصاب، ادرارآور، پاک کننده ریه ها، بادشکن، تسکین درد کبد، برای تنگی نفس، مفید برای بیماری های عصبی و تشج، تقویت معده و بدن، ضد عفونت کلیه، صفرا، بلغم، دلهره، اضطراب، آسم، زکام، سیاه سرفه، دردهای رماتیسمی استخوان و کمر، سنگ کلیه و مثانه، کیسه صفرا، میگرن، بی خوابی، غلظت خون.
طرز تهیه: دو قاشق غذا خوری + دو لیوان آبجوش، با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

مرزنجوش: طبیعت:
گرم، خواص: آرام بخش اعصاب، بهترین داروی میگرن کهنه و درد شقیقه ها و سردرد، خلط اور، تب بر، اشتها آور، تقویت عمومی بدن، ضد نفخ و ورم معده، اسهال، اخلاط مضره، سرما خوردگی.
طرز تهیه: یک مشت کوچک + دو لیوان آبجوش در کتری ریخته با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

ریوند چینی:
طبیعت: گرم و خشک، خواص: ضد برودت معده و کبد، ضد سرفه مزمن، تنگی نفس، سل، زخم ریه، زخم رودهف استسقاء، یرقان، مسهل اخلاط غلیظه و رقیقه، مدر، ضد دردهای کلیه، مثانه و رحم.
طرز تهیه: چند تکه از آن را + مقداری آب که آن را بپوشاند با شعله مستقیم آرام جوش آورده بعد آن را با شعله غیر مستقیم 2 الی 3 ساعت دم بکشد تا به رنگ آلبالویی در آید.

استخودوس:
طبیعت: گرم و خشک، خواص: آرام بخش اعصاب، تقویت کننده سلول های مغز، افزایش شیر مادر، تحلیلی نفخ و گاز روده، فرح آور، باز کننده انسداد عروقی، مسهل بلغم و سودا خصوصا سودای مغز، ضد میگرن، زکام، اسم، برونشیت، دل پیچه، رماتیسم، درد سینه، تنگی نفس، سرفه، اگزما، ضد عفونی کننده دستگاه مجاری ادراری، در اکثر بیماری ها کاربرد دارد.
طرز تهیه: دو قاشق غذا خوری + دو لیوان آبجوش، در کتری ریخته با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

فلوس:
طبیعت: معتدل، خواص: مسهل صفرا، دافع اخلاط فاسد، ضد: افسردگی، صرع، میگرن، بواسیر، یبوست مزاج؛ تقویت: اعصاب، قلب، مجاری ادرار، دستگاه تنفسی.
طرز تهیه: یک قاشق غذا خوری + دو لیوان آب سرد؛ با شعله مستقیم کمی بجوشد بعد با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

زیره سیاه:
طبیعت: بسیار گرم. خواص: لطیف کننده، قابض، برطرف کننده بادهای غلیظ، بالا برنده فشار خون، سوزاننده چربی اضافی، تصفیه خون، مدر، افزایش شیر مادر، تحلیلی گاز معده و روده، درمان تنگی نفس، تحریک اشتها؛ تقویت: قلب وعروق معده.
طرز تهیه:1 قاشق مربا خوری + دو لیوان آبجوش، با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

بهار نارنج:
خواص: آرامبخش، مفرح، نشاط آور، اشتها آور؛ تقویت: قلب، اعصاب، نیروی جنسی؛ رفع دل پیچه و گاز معده، تسکین درد سینه و سردرد های عصبی.
طرز تهیه: یک قاشق غذا خوری+ دو لیوان آبجوش، با شعله غیر مستقیم دم بکشد.

دمنوش برگ درخت به:
طبیعت: گرم و معتدل، خواص: قابض، نرم کننده سینه، مقوی قلب، مفرح، نشاط آور.
طرز تهیه: 10 تا 15 عدد برگ را 20 دقیقه خیسانده و بشویید و در یک لیتر آب در قوری ترجیحا ظرف مسی حرارت دهید و به محض این که به جوش آمده فورا شعله را ملایم کنید تا آب بدون حرکت شروع به بخار کند و گاهی برگ ها را بر هم بزنید زمانی که 3/1 بخار شد چای آماده است.(می توانید از هل یا چوب دارچین برای برای معطر کردن استفاده کنید).

افتیمون: طبیعت:
گرم و خشک، خواص: تحلیل برنده ورم ها، لطیف کننده، بازکننده انسداد و مفرح قلب، جهت بیماری های مغز و اعصاب مانند سردرد، تشنج، افسردگی، کاووس و وسواس و بیماری های مفاصل مفید است. به تنهایی مسهل بلغم و سودا و با بنفشه مسهل صفرا می باشد. از آن جایی که بسیار لطیف و ضعیف است جوشاندن و کوبیدن آن سبب از بین رفتن خاصیت آن می شود. برای آرامش و تقویت اعصاب دم کرده افتیمون بخورید. تاثیر آن روی سر خوب است. برای آلزایمر نیز مفید است. هشدار: مصرف زیاد آن برای گرم مزاجان مضر است.
طرز تهیه: هنگام مصرف نباید آن را نرم کوبید و یا زیاد جوشاند، بلکه باید با شعله غیر مستقیم و خیلی آهسته و طولانی مدت دم کنید. ترجیحا این دمنوش ها را با عسل، خرما یا توت میل کنید. اگر مبتلا به دیابت هستید با عسل میل کنید. هم چنین آن ها را می توان با چند قطره آبلیموی تازه میل کرد.

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
ایمیل :
وب/وبلاگ :
 X 
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد